print

Morele verwaardiging

Peter Staal

Het Nederlands kent woorden die eentegenstelling suggereren met het voorvoegsel ‘on(t)-‘.Zo is onbepaald het tegendeel van bepaald en onbedoeld het tegendeel van bedoeld. Het is opmerkelijk dat er tegenwoorden bestaan waarvan het positief niet (meer?) gebruikt wordt. Zo gebruik je onbesuisd wel, maar ‘besuisd’ niet en ook de woorden tegenzeggenlijk, berispelijk en ontbeerlijk niet. Hetzelfde geldt voor de term ‘morele verontwaardiging’…[lees verder]

Positieve connotatie

Morele verontwaardiging is een negatieve term met een positieve connotatie. Je bent verontwaardigd, dat is wellicht niet zo fraai, maar het is gelukkig wel moreel, dus verantwoord. Je geweten spreekt daarbij. En dat gaat dieper dan de verontwaardiging die je voelt als iemand je verjaardag is vergeten of niet bedankt voor het vakantiekaartje dat je stuurde. Het is moreel, dus je betrekt er een morele weging, beoordeling, keuze bij. Het gaat om goed en kwaad en wat er in de wereld gebeurt. Het heeft te maken met hoe je wilt dat de wereld eruitziet en wat er zou gebeuren als iedereen zo zou doen. Verontwaardiging is daarbij altijd tegen iets. Je kunt vegetariër worden omdat je moreel verontwaardigd bent over de bio-industrie. Of je reist zoveel mogelijk met het openbaar vervoer omdat je niet wilt dat Nederland uit auto’s en beton bestaat.

Maar je kunt ook positief waarderen. Het woord ‘waarderen’ is een ondergewaardeerd woord. Het drukt een waardering, dus ook een waarde en een morele keuze uit.‘Op waarde schatten’ klinkt wellicht sterker. Je wilt misschien dat meer boeren overstappen op biologische landbouw en daarom koop je biologische producten. Je vindt dat iets waard. Je ver’waard’igt jezelf om biologisch te eten vanwege dat principe. Dat doe je niet zomaar; daar moet je een moreel idee of –gevoel bij hebben, dat zich uitdrukt in een morele handeling. Dat noem ik graag  ‘morele verwaardiging’ en ik zou er voor willen pleiten dat  deze term  ‘gemeengoed wordt in het Nederlands taalgebruik.

Moreel verwaardigde artsen

Zo kun je ook in de spreekkamer moreel verontwaardigd zijn. Je vindt het dan bijvoorbeeld vreemd dat onderzoeken over bijwerkingen van geneesmiddelen onder het kleed worden geveegd of dat geneesmiddelen niet (meer) (voldoende) voor de mensen en voorschrijvers beschikbaar zijn.  Ook kun je moreel verontwaardigd zijn door het feit dat als je diclofenac of de pil voorschrijft, dat vrijwel onveranderdin het milieu wordt uitgeplast en nog tijden een concentratie opbouwtin onze wereldzeeën. Als ik lees dat door wetenschappers in verschillende delen in de wereld in de darmen van mensen negen soorten plastics zijn gevonden, dan mis ik de collectieve morele verontwaardiging van onze beroepsgroep. Artsen mogen daar best iets van vinden, vind ik.

Daar staat tegenover dat je je in de spreekkamer gelukkig steeds meer moreel verwaardigd kunt opstellen. Want er zijn geneesmiddelen die geen vervuiling geven. Die door de producent biologisch geproduceerd worden en waar bij de bereiding een minimale en verwaarloosbare vervuiling bestaat. Het gebruik van die middelen is voor de consument in de regel volstrekt veilig, gebruiks– en kindvriendelijk. Bovendien worden bij de productie ervan geen kinderenarbeid ingezet en ontvangen de betrokken boeren een eerlijke prijs voor de door hun geleverde grondstoffen. Het gebruik van microplastics of andere belastende plastics wordt bij de productie strikt gemeden, en als iemand het product gebruikt heeft plast hij een natuurlijke urine uit die geen enkele niet-biologisch afbreekbare substantie bevat. Bovendien onderhoudt de producent daarvan nauwe banden met de betrokken patiënten en voorschrijvende artsen. Ik heb het over antroposofische geneesmiddelen. Door je moreel verwaardigd op te stellen, kun je als arts veel goed doen, niet alleen voor je patiënten, maar ook voor de rest van de wereld. Kijk, als iedereen dat nou zou doen?

Wel ben ik dus af en toe een beetje moreel verontwaardigd dat niet meer artsen moreel verwaardigd zijn….

Contact

medisch@weleda.nl

Adres:

Weleda Nederland 

Platinastraat 161

2718 SR Zoetermeer