print

Column: Opwarming van de aarde gewenst

Peter staal, huisarts

Het is me duidelijk: de opwarming van de aarde geldt niet voor moeders. Lena tegenover me heeft haar vierde kind gekregen en kan er niet over uit dat ze binnenkort moet solliciteren: ze is moe en slaapt nog niet door, omdat de kleine ‘s nachts nog regelmatig komt. Hij heeft de laatste tijd vaak gehuild en heeft veel krampjes. ‘Dat is toch normaal, dokter, dat kinderen vaak huilen.’ Ik moest denken aan onze eigen kleine die altijd heerlijk tevreden sliep, als ‘een nestdiertje dat slaapt’, zoals Ida Gerhardt het uitdrukte. We kregen ook de tijd om dat te laten gebeuren. Deze moeder niet: ze is verkrampt en haar kindje ook. ‘Als ik iets fout doe dan hoor ik het graag, hoor’, zegt ze nog, maar ik kan dat moeilijk over mijn hart verkrijgen, hoewel ik wel mijn gedachten heb hierover. Ik moet denken aan mijn ergernis dat ik veel vaders en moeders met kinderen over straat zie lopen terwijl de smartphone doorlopend hun aandacht vraagt. Zijn we niet allemaal een beetje verkrampt en onderkoeld geraakt...? 

We hebben de laatste jaren een beetje te weinig ‘Spieltrieb‘, zoals Schiller dat uitdrukte. Hiermee bedoelde hij alles wat met de menselijke beweeglijkheid, speelsheid, warmte en psychische flexibiliteit te maken heeft. Daarentegen is de ‘Formtrieb’, de in principe gezonde neiging om aan dingen vorm te geven, structuur aan te brengen, de logica te volgen en consequent en economisch te handelen, een beetje doorgeschoten. Wie nu ouder is, heeft daar last van. Van alles kan, maar je moet er dus ook over nadenken of je het wel wilt. Doe Maar zong in 1982 al:

‘Er zit een knop op je tv
die helpt je zo uit de puree
druk hem in en ga maar mee
de bloemen buiten zetten...’

Menskundig gezien lijkt dit logisch: Spieltrieb die de Formtrieb verwarmt. Ons koele hoofd bedenkt van alles. De warme ledematen en de stofwisseling moeten hiertegen een tegenwicht geven om gezondheid te waarborgen. De antroposofische menskunde ziet een polariteit van hoofd en buik als een in alles terugkerend fenomeen. Zo sterk zelfs dat je in zekere zin iedere ziekte vanuit de polariteit hoofd-buik kunt beschouwen. Als je het breed beschouwt, ga je eraan gekoppelde kwaliteiten steeds beter herkennen: structuur-chaos, koude-warmte, bewustzijn-slaap, spanning-ontspanning, denken-willen...

In het middengebied tussen deze polen werken hartritme en ademhaling harmoniserend, met het voelen als buffer tussen denken en willen. Zo beschouwd lijden we aan een tekort aan warmte. Ouders en kinderen moeten die ruimte en tijd krijgen om een gezonde dosis warmte te ontwikkelen en niet teveel te verkrampen in de vorm. Het mag van mij allemaal wel met een beetje meer rust en vertrouwen gaan. Ik beschik niet over exacte cijfers, maar ik heb de indruk dat moeders (lees ouders uiteraard) het moeilijk hebben in onze maatschappij. Ze moeten van alles en dat is eigenlijk een paradox: snel bevallen en gauw weer aan de slag. Snel je kind naar de crèche en BSO en niet teveel uit het arbeidsproces. Intussen zien wij steeds meer verkrampte zuigelingen, overbeweeglijke, onrustige en verwende kinderen die met reguliere medicatie van hun intussen verworven impulsen afmoeten.

Wat kunnen wij artsen doen?
Wij moeten weer rust brengen in het kraambed door concrete adviezen te geven en jonge ouders te stimuleren weer de tijd te nemen voor hun wat uitgeholde taak in het eerste halve levensjaar van de zuigeling. Rust en regelmaat, geen radio en tv aan en vooral die allesoverheersende smartphone uit. Lekker naar buiten als het kan en als de kinderen ziek zijn ze in bed stoppen zonder paracetamol en gewoon laten uitzieken. Het bestaat nog, maar ik zie het wel steeds minder als een vanzelfsprekendheid.

Zo ook Lena: door haar te stimuleren in hetgeen ze het liefst deed, namelijk de tijd nemen voor haar kinderen en proberen de maatschappelijke druk wat te relativeren, voelde ze zich al een beetje bevrijd. Voor kinderen met krampjes in het kraambed werken rust en warmte altijd goed. Wij artsen kunnen nog kamille kompressen en Carum Carvi zetpilletjes voorschrijven die verwarmend en ontkrampend werken, waardoor er ook rust in de darmpjes van de zuigeling en daardoor in het hoofd van de ouders ontstaat. Rust en warmte werkt hier voortreffelijk: in het kraambed mag de opwarming van de aarde wel een beetje doorwerken, vind ik.

Woordenboek


Deel deze nieuwsbrief met een medische collega