print

Column: Opleveren

Peter Staal

Jan (23) is moe vanwege zijn Pfeiffer en Harm (35) heeft doorslaapstoornissen. Niet bepaald dezelfde ICPC-code, maar toch kan het verkeren dat ze met hetzelfde recept buiten staan. Hoe dat kan? Stimuleren van de vitaliteit is de hoofdzaak. Vitaliteit, dat woord was voorheen een beetje besmet voor de wetenschap. Vitaliteit is er, zo meent de reductionistische wetenschap, bij de gratie van het DNA, dat gewoon doet waarvoor het geprogrammeerd is. In de spreekkamer heb je daar niets aan met al die mensen die, ondanks hun zelfredzame genen, klagen over moeheid en slapeloosheid. Tijd voor een beschouwing over de lever die, bij een goede werking, veel vitaliteit oplevert. Dus tijd om de patiënt een beetje ‘op te leveren’...

De antroposofische geneeskunde heeft voor mij een meerwaarde in het concreet en wetenschappelijk maken van het begrip vitaliteit. Vitaliteit is aanvankelijk een vaag begrip dat alleen begrepen kan worden als het afwezig is. Door het gebruik van de term vormkrachtenlichaam en het verwijzen naar de voorbeelden in het plantenrijk, waar vitaliteit een voortdurend in het oog springend fenomeen is, wordt inzichtelijk wat vitaliteit voor de mens is. (Voor je patiënt, maar ook voor jezelf, want de geneeskunde uitoefenen met volle werkdagen, veel vergaderen, veel computerwerk en avond-, nacht- en weekenddiensten is een bedreiging voor je vitaliteit.) We begrijpen het woord vitaliteit, of concreet ’het levenskrachtenlichaam’, beter als we beginnen met de afwezigheid daarvan. Iets dat geen vitaliteit heeft, is dood. Een stuk steen of een stoffelijk overschot van iemand kun je als dood zien, levenloos, avitaal. Als we terugredeneren en de gedachte aan het dode lichaam laten plaatsmaken voor de gedachte aan het slapende lichaam, dan ziet het plaatje er ineens heel anders uit.

In de slapende mens zijn herstelprocessen aan de gang. Deze herstelprocessen moeten zo sterk zijn dat er weer een balans ontstaat met de afbraakprocessen overdag. Dus afbraak- en herstelprocessen zijn in evenwicht in een gezond mens. Het ingewikkelde hieraan is dat herstelprocessen ook afbraak behelzen en wel vooral in de lever. De lever is het orgaan dat deels door afbraak opbouwt. Allereerst gaat het om het afbreken van de voedingsstroom. Als dat niet goed gebeurt, kunnen de bouwstenen ook niet goed gebruikt worden. De galuitscheiding is nodig om stoffen in de darm af te breken. Dit afbraakproces is een voorwaarde om latere opbouw vanuit de afgebroken substanties weer mogelijk te maken. Deze afbraakkracht van de gal, een substantie die ‘verteert‘, is een voorwaarde om later tot goede opbouw te komen. Ook de ‘filterfunctie‘ van de lever, het ontgiften, is hierbij een belangrijk element. Dit is, naast een afbraak-, vooral een uitscheidingsproces van de lever. Daarnaast kent de lever een proces naar binnen toe: het monitoren en in balans houden van paramaters van het milieu intérieur, waaronder de suikerspiegel. De lever houdt daarbij vooral de vitaliteit in de gaten en vult het tekort waar nodig aan, soms ook weer door afbraak, namelijk door het eigen glycogeen om te zetten in suikers. Opvallend is in ieder geval dat ziekten van de lever of intoxicaties van de lever door bijvoorbeeld chemotherapeutica, altijd gepaard gaan met aanzienlijke moeheid.

De ‘binnenkant ‘ van de lever:

Voorbeelden: Jan (23) heeft veel last van moeheid na de ziekte van Pfeiffer. Hij knapt niet op en blijft een loom gevoel houden, soms al meteen na het opstaan. Harm (35) heeft doorslaapstoornissen. Hij wordt standaard om 03.00 uur wakker ’s nachts, kan dan een uur lang niet meer inslapen, voelt zich onrustig en heeft dan soms hartkloppingen.

Hierbij is het assimilatieproces van de lever verstoord. De lever vitaliseert in de loop van de nacht het lichaam te weinig en daardoor ontstaan in de nacht problemen in de verhouding tussen opbouw en afbraak en dus ook tussen slapen en waken. Door de lever te stimuleren kunnen beide klachten verholpen worden. Ik schrijf dan vaak Hepatodoron voor, drie maal daags 2 tot 3 tabletten overdag én twee tabletten voor het slapen gaan. Vaak wordt de slaap hierdoor geharmoniseerd, hetgeen wil zeggen dat mensen die te diep slapen en daar loom en duf van worden vertellen beter te slapen en frisser wakker te worden. Het andere is dat mensen die ’s nachts wakker worden vertellen dieper te gaan slapen. Het idee daarachter is dat door de opbouw de orthosympathicus tot rust wordt gebracht en de stress in het lichaam afneemt. Hierdoor is de suikerstofwisseling stabieler en hoeft minder door adrenaline te worden ‘opgejut ‘. Ook zij worden daardoor frisser wakker.

Voor de 'naar buiten gerichte werking' van de lever geldt: 

Voor het stimuleren van de galafscheiding zijn Chelidonium comp. of Choleodoron van belang. Chelidonium comp. is een 'breedspectrum ' antroposofisch middel. Het bevat behalve de chelidoniumplant die het galproces stimuleert ook een combinatie van andere planten, met name Filices/Salices. Dit is een varenpreparaat dat je gerust een 'darmritmemiddel' mag noemen. Daarom is het zo werkzaam tegen het prikkelbare darmsyndroom, omdat het de overprikkeling harmoniseert tot een goede peristaltische beweging. Choleodoron kan gebruikt worden bij galstenen en galklachten waarbij mensen verlichting ervaren van (gallige?) reflux of galbraken bij migraine. Beide preparaten vind ik zeer werkzaam als adjuvante therapie bij aandoeningen waarbij je de ontgifting via de lever wil activeren, zoals bij migraine en eczeem, maar ook bij allerlei voedingsproblemen. Chelidonium is wel een 'zwaar middel', het is erg bitter en daardoor prikkelend, maar kan niettemin worden voorgeschreven aan jonge kinderen met darmklachten (zowel verstopping als diarree of andere verteringsklachten). In dat geval de druppels altijd verdunnen met water.

Bij Jan verdwenen de moeheidsklachten tot een acceptabel niveau. Mijn ervaring is dat je het vaak wel moet herhalen om de behandeling te consolideren. Hetzelfde geldt voor Harm met zijn doorslaapstoornissen. Daarbij mag Hepatodoron lang gegeven worden om een duurzaam resultaat te krijgen. Bij terugkomst zei een van hen dus ook letterlijk: Dokter, het heeft mij veel opgeleverd. Waarvan akte.

Geneesmiddelen-omschrijvingen: