print

Column: Protocollen, koorts en geneeskunst

Peter staal, huisarts

Protocollen: waar ze allemaal niet goed voor zijn. Ik ken de protocollen van de NHG natuurlijk en gebruik ze ook wel. Maar de vraag is voor mij wel hoe vaak protocollen je  besluit bepalen voordat de patiënt zijn verhaal heeft kunnen vertellen. We kennen het allemaal van de paarse krokodil (‘Ja, daar staat hij...’). Ook als arts stellen we ons soms onnadenkend formeel op, terwijl kijken naar de patiënt, de situatie ‘lezen’, ‘proeven’ wat nodig is, veel meer met geneeskunst te maken heeft dan alleen het hanteren van een protocol. Bij kinderen met koorts heb je veel meer aan scherpe zintuigen, het lezen van de ziekte van het kind, het mobiliseren van je niet-pluisgevoel, dan aan protocollen. Geneeskunst. We weten het allemaal, maar ik vind dat we er te weinig mee doen.

Anders is het met het protocol ‘kinderen met koorts’. In de NHG-standaard staat gewoon: ‘Koorts als zodanig behoeft geen behandeling. Een antipyreticum is niet noodzakelijk.’ Einde citaat. Dat zou dus beter gelezen moeten worden, en... het kán zoveel beter met het behandelen van koorts.
Toen onze dochter zeven maanden, en ik nog geen arts was, kreeg ze een keer flinke koorts. Ik herinner me goed de lichte paniek die zich van mij meester maakte. Een prima leermoment voor me, want ik heb ten behoeve van mijn patiënten altijd geprobeerd dit gevoel me later weer voor te stellen als ik met ongeruste ouders te maken had. Dus belde ik de huisarts die mij precies vroeg wat ik nodig had om weer gerust te worden: braakt ze veel? Nee. Is ze benauwd? Nee! Is ze suf? Nee, suf was ze ook niet... ging het verder, en doordat de arts me meenam in haar denkwijze kon ze me ook prima geruststellen. Ze adviseerde citroenwikkels* te maken. Het resultaat hiervan was werkelijk verbluffend te noemen. In een kwartiertje tijd daalde de koorts van 40 graden naar 38,5 en klaarde ze zienderogen op. Geneeskunst dus.

Kinderzetpilletjes
Nu lees ik als huisarts dagelijks berichten van de huisartsenpost waarbij mijn collega’s (lees: de Nederlandse huisartsen) toch bij koorts vaak paracetamol adviseren. De Nederlandse huisarts schrijft dus toch gewoon teveel paracetamol voor. Jammer, want het nodeloos onderdrukken van de koorts is bewezen contraproductief. Maar bovendien heb je een prima antroposofisch alternatief en dat is de Chamomilla kinderzetpil. Hiermee bereik je voor een deel hetzelfde effect (het kind voelt zich minder beroerd, slaapt beter, heeft minder pijn) maar je onderdrukt de koorts er niet zo rigoureus mee. Het middel respecteert de koorts en dus het afweersysteem van de patiënt.
Hetzelfde geldt voor het gebruik van Kinfludo: een eenvoudig middel dat maakt dat het algemeen zieke kind (je kunt het eigenlijk bij alle virale infecties gebruiken waarbij het kind een gegeneraliseerd ziektebeeld laat zien) de koorts veel beter verdraagt en daardoor veel minder ‘ziek’ is. Ook voor volwassenen met griep geldt dat het nemen van Infludo het ziektegevoel beduidend vermindert. Je voelt je minder beroerd en bent beter in staat de ziekte ook ‘uit te zieken’. Bij focale ontstekingen helpen Ontstekingsdruppels (Apis / Belladonna comp.) beter, zo is mijn ervaring. Keel- of oorontsteking, maar ook fijt of zelfs een beginnende wondroos zijn hiermee goed te behandelen. Het gebruik van antibiotica en antiflogistica kun je hiermee ook flink beperken.

Dus samenvattend kan ik stellen dat we vaak te makkelijk paracetamol geven en dat er goede alternatieven zijn die dat kunnen helpen vermijden.
Het zou daarbij wel wenselijk zijn deze adviezen niet te verheffen tot protocol, maar vooral uw eigen oordeelsvermogen te blijven scholen en te blijven kijken waar de patiënt het meest mee is gebaat.
Mooi hè, geneeskunst!

* citroen-kuitwikkels: mag u alleen aanbrengen als de zieke goed warme benen en voeten heeft. In een halve liter lauw water een halve citroen onder water uitpersen, katoenen sokken (bij kinderen) of verband erin dopen, maximaal uitwringen zodat ze nog net vochtig zijn en de sokken of het verband om de kuiten wikkelen. Laat ze 10-15 minuten zitten met een dikke handdoek eromheen tegen overmatige afkoeling zodat ze aan de beentjes drogen.

Woordenboek


Deel deze Nieuwsbrief met een medische collega