print

Boekbespreking: Sam Parnia, 'Erasing Death'

‘Vroeger dacht men dat wanneer het hart en de ademhaling stopte, een persoon klinisch dood was’, legt Parnia uit. Nu hebben wetenschappers echter ontdekt dat de dood niet onmiddellijk inzet, maar eerder een langdurig proces is. ‘Dit proces kan soms uren duren. In die tijd kunnen we het mogelijk omkeren’, zegt Parnia. Dat schrijft wetenschapswebsite LiveScience.

Arie Bos las het boek van de reanimatiearts Sam Parnia: Erasing Death. 

Sam Parnia was mij bekend als een ambitieus onderzoeker van bijna-dood-ervaringen. Hij blijkt een autoriteit te zijn op het gebied van reanimatie en heeft daar een boek, Erasing Death, over geschreven. Het boek opent met de geschiedenis van een man, Joe Tiralosi, die in de auto misselijk wordt, pijn op de borst krijgt en verschrikkelijk gaat zweten. Hij kan niet verder en belt zijn vrouw. Deze belt om hulp zodat hij naar de eerste hulp wordt gebracht. Daar collabeert hij en men constateert een hartstilstand. Hij wordt gedefibrilleerd en er worden plastic zakjes met ijs tegen zijn flanken, in zijn oksels en ter weerszijden van zijn nek gelegd. Hij krijgt hartmassage, wordt beademd en krijgt injecties met adrenaline met zo nu en dan een defibrillatie. Pas veertig minuten, acht defribrillaties en meer dan vijfenveertighonderd compressies op het borstbeen later, worden er pulsaties gevoeld aan de arteriën. Hij wordt gekatheteriseerd, waarbij de pulsaties weer een kwartier lang stoppen. Er worden stents geplaatst en gedurende de gehele behandeling die 24 uur duurt wordt hij machinaal gekoeld. Joe Tiralosi kan na enkele dagen het ziekenhuis lopend verlaten met behoud van al zijn lichamelijke en geestelijke vermogens.

Dit verhaal lijkt te spotten met de algemeen aanvaarde ‘hersendood’ opvatting dat na 5 minuten circulatiestilstand de hersenen onherstelbaar beschadigd zijn. Dat geldt mogelijk bij normale temperatuur, maar zelfs dat kan betwijfeld worden. Het is al heel lang bekend dat bij mensen die verdronken zijn de hersenen door de onderkoeling veel langer zonder zuurstof kunnen. Parnia laat zelfs de reanimatietechniek historisch beginnen bij verdronkenen in de grachten van het zeventiende-eeuwse Amsterdam, waar op gezette afstanden blaasbalgen werden opgehangen om deze drenkelingen te beademen.

Parnia maakt duidelijk dat in het geval van hersendood door zuurstoftekort de hersenen weliswaar niet meer functioneren, maar absoluut niet dood zijn en hun samenhang niet verloren hebben. Ze gaan, net zoals de cellen van sommige organen, in een soort winterslaap. En dat maakt het mogelijk, zeker wanneer tot 32 graden koeling wordt toegepast, om de reanimatie vol te houden tot ver na de gebruikelijke tijd. Hij noemt gevallen van 3 tot 4 uur asystolie, waarna iemand met behoud van al zijn geestelijke capaciteiten weer terug gebracht werd. Ook noemt hij een geval in Japan van een vrouw die onderkoeld werd gevonden in een bos, zonder hartslag of ademhaling, na een suïcidale inname van een overdosis medicijnen, die alles bij elkaar pas na vijftien uur weer een hartslag kreeg en uiteindelijk het ziekenhuis lopend en zonder orgaan- of hersenschade kon verlaten. Daarvoor gebruiken de Japanners naast mechanische beademing, ook mechanische hartmassage plus een aantal medicamenten. Anderzijds betekent deze winterslaap dat de neuronen overgevoelig worden voor zuurstofmoleculen, die dus met beleid weer toegelaten moeten worden als de hartslag en de perfusie van de hersenen weer opgang gebracht worden. Hersenschade treedt volgens Parnia niet op na de eerste vijf minuten van zuurstoftekort, maar pas in de uren tot dagen na de succesvolle reanimatie.

Woordenboek


Deel deze nieuwsbrief met een medische collega